Aller au contenu principal
kimbundu.org
Toutes les leçons
Leçon 9Graphie historique

Classe nominale X

SUBSTANTIVO CL. X

Règle §18

La classe X comprend également de nombreux noms d'agent formés en préfixant ka— à une racine verbale (p. ex. kabila 'berger' de -bila 'garder le bétail') ; cette formation est courante dans l'intérieur (sertão) mais très rare à Luanda.

Formulation originale de Chatelain (1889)

Pertencem tambem a esta cl. muitos nomes derivados do radical do verbo, antepondo-lhe ka— e que significam o agente do que o verbo exprime. Ex.: kabila = pastor de gado, de-bila = pastar gado. Esta forma, commum no sertão, é rarissima em Loanda.

Le schéma

Class X diminutive nouns: singular (Pref. ka—) and plural (Pref. tu—) forms, grouped by the original class of the noun being diminutivized

SingulierPluriel
kamuxiarbuste'series' field repurposed for number, see uncertaintiestumixipetits arbres
kamulunducollinetumilunducollines
karitaripetite pierretumataripetites pierres
karibengupetit rattumabengupetits rats
kaulungupetite piroguetumaulungupetites pirogues
kautapetit fusiltumautapetits fusils
kalukuakupetite maintumakupetites mains
katubiapetit feutumatubiapetits feux
kakuriaun peu de nourrituretumakuriapetites portions de nourriture

Vocabulaire de la leçon

  • tumbukasaut
  • ambulalaisser aller (seul)
  • tumakaobéir
  • bangafaire
  • lengafuir, courir
  • xilarespect

Exercices

Traduisez chaque phrase à l’aide du schéma et du vocabulaire ci-dessus.

  1. 1Bana o karibengu kakuria.
  2. 2Tumbukenu o tumilundu.
  3. 3Bangenu tumatubia ni tumixi.
  4. 4Jibenu o tuhoji ni tumauta.
  5. 5Tumabengu, lengenu o kimbungu.
  6. 6Ambula o tusanji.
  7. 7Xilenu o jikuku ni tumakenu o jimama.
  8. 8Enu nuala ni tumaku.
  9. 9Mama, tala o ka'nzo ni tumaulungu.
  10. 10Ka'mbua, lenga ni eme.
  11. 11Tuhatu, takulenu tumatari ni etu.
  12. 12Tanga kamukanda pala o kuku.

Héli Chatelain, Grammatica Elementar do Kimbundu ou Lingua de Angola (1888-1889), page imprimée 9. 3 notes de transcription.